Informatie over onze draaischijf.

Over het algemeen zijn modelspoorbanen zodanig aangelegd, dat er steeds rondjes gereden kunnen worden. Wil men dus bij wijze van spreken uren achtereen door willen rijden, dan kan dat. De Genzelbahn is daar een uitzondering op. Dat heeft u ook kunnen lezen op de andere pagina's op deze site. Door de ligging van het station is het niet mogelijk om een spoorbaan aan te leggen waar de treinen steeds op rond kunnen rijden.

Toen duidelijk werd dat de Genzelbahn een volwaardige spoorbaan zou worden op het Familiepark Nienoord, is besloten een kopstation aan te leggen met een draaischijf. Het station was er al, maar de draaischijf nog niet. Dat was immers ook niet nodig in de eerste jaren. De lengte van de spoorbaan was nog bescheiden en er werd dus steeds heen en weer gereden. Maar bij een langere spoorbaan hoort ook een draaischijf, zeker als er stoomlocomotieven op deze spoorbaan rijden.

In het midden van de jaren '80 is begonnen met de bouw van een draaischijf. Onder een draaischijf verstaan we in dit geval de brug waar de locomotief op wordt gedraaid. Deze brug is gemonteerd in een betonnen ronde kuil, wat trouwens het woord draaischijf meer tot zijn recht laat komen. Op deze pagina wordt deze betonnen ronde kuil verder aangeduid met draaischijfkuil. Want het een kan niet zonder het ander genoemd worden.

Met de bouw van de draaischijf zelf is dus zo midden jaren '80 begonnen. Egbert Haaijer is de bouwer van deze draaischijf. Tijdens de bouw is gebleken dat er niet echt een eenheid was in de bouw van draaischijven in Duitsland. Foto's en boeken werden geraadpleegd. Het werd al gauw duidelijk dat elke brug weer anders was qua kleurstelling, draaischijfkuil, lengte, constructie en ga zo maar door. De brug is dus niet gemaakt aan de hand van een bestaand voorbeeld, maar heeft wel duidelijk trekken van een Duitse draaischijfbrug. Verderop leest u wat meer over de details van deze brug.

De draaischijfkuil

Tijdens de bouw van de draaischijfbrug werd ondertussen de spoorbaan uitgebreid inclusief de keerlus. Het werd daarom al wel wenselijk om de locomotief te kunnen draaien na elke rit. Daarom is in 1988 al begonnen met de aanleg van de draaischijfkuil. Daarbij werd rekening gehouden uiteraard met de latere plaatsing van de draaischijfbrug. In de zomer van 1988 is in een week tijd de basis gelegd voor de draaischijfkuil.

De kuil heeft aan de binnenzijde een diameter van ongeveer 3,60 meter. Deze kuil is eerst helemaal uitgegraven en daarna is er rondom een drainagebuis aangelegd voor de afvoer van regen- en grondwater. Omdat de draaischijf in de toekomst elektrisch bedient gaat worden, is ook hiervoor al een leiding aangelegd. Immers, dat kan niet meer als het beton gestort is. De bodemplaat is gemaakt van gewapend beton. Vele kruiwagens beton zijn er gestort om de "vloer" te leggen.

De kuil was na het storten van deze vloer nog lang niet klaar. Uiteraard moest er een opstaande rand worden gemaakt waarop de rails zou worden bevestigd. Deze rand is opgebouwd uit stenen en afgewerkt met een betonnen afwerkingslaag. Ook de vloer is voorzien van een afwerkingslaag. Deze laag is niet vlak, maar loopt enigszins rond in een V-vorm. Waarbij het onderste punt van deze V-vorm op gelijke hoogte is als het afvoerputje. Op deze manier blijft er vrijwel geen water in de kuil staan.

Ook is er nog een opstaande stalen rand aangebracht langs de rand van de kuil. Deze is ervoor om de brug later in te kunnen vergrendelen als deze voor het juiste spoor ligt en er een locomotief de draaischijfbrug op of af rijdt. Op de bodem van de kuil is een rail rondom aangelegd waar de draaischijfbrug zichzelf op kan laten draaien. Ook het aanbrengen van deze railstaaf is een beste klus geweest. De railstaaf zit namelijk met 120 platen vast aan de betonnen ondergrond. En elke plaat zit weer met twee keilbouten vast. U kunt wel nagaan dat het aanleggen van een en ander een precies klusje is geweest.

Toen de draaischijfkuil gereed was en aangesloten op de spoorbaan, werd er een provisorische draaischijfbrug gemaakt. Deze brug is al een tijdje in gebruik en maakt het mogelijk om de locomotieven met de hand te draaien. Daarbij maakt deze brug gebruik van de rail die al in de kuil aanwezig is. Het draaien gaat trouwens erg licht, want deze tijdelijke brug is ook voorzien van kogellagers.

Onlangs is de kuil aan de buitenkant rondom voorzien van tegels. Deze tegels liggen de opstaande stalen rand aan en geven het geheel een afgewerkt aanzicht. Ook de bestrating rondom de kuil is helemaal opnieuw gelegd.

De draaischijfbrug

De brug zelf is een klus van een hele andere orde. Ook dit is modelbouw, net als het bouwen van een stoomlocomotief. Zoals eerder genoemd op deze pagina is Egbert Haaijer (overleden in 2008) de bouwer van deze draaischijfbrug. Hij heeft ongeveer 20 jaar aan deze brug gewerkt. Tijdens de Internationale Stoomdagen van 2003 is de draaischijfbrug te zien geweest in de expositietent en gedemonstreerd aan de bezoekers.

De brug komt in de plaats van de draaibrug die sinds het begin van de jaren '90 in gebruik is. Verder zal de brug uiteindelijk niet met de hand maar elektrisch worden gedraaid. Brede grendels zorgen er daarnaast voor dat de brug goed ligt en de locomotief er veilig op en af kan rijden. Dit vergrendelingsmechanisme zal uiteindelijk met perslucht worden bediend. Ter controle van een juiste vergrendeling is de brug ook voorzien van seinen. Deze seinen zijn gekoppeld aan de grendels.

In 2009 was het zover dat de draaischijfbrug geplaatst werd in de kuil. De oude brug was versleten en aan vervanging toe. Op 18 mei is deze brug verwijderd en afgevoerd na vele jaren trouwe dienst. Op deze dag is de nieuwe draaibrug op zijn plek gehesen. De dagen daarna is er veel tijd en aandacht besteed aan de afstelling van de grendels en de hoogte van de brug ten opzichte van het spoor buiten de kuil.

Tijdens de Internationale Stoomdagen 2009 is de brug in gebruik genomen. Er bleek gelijk al een kinderziekte in de brug te zitten. Het draaien ging namelijk enorm zwaar op de eerste dag. Bij nader inzien kwam dat door de lagers in de wielen. Deze waren niet goed en zijn derhalve vervangen door nieuwe exemplaren. Sindsdien draait de draaibrug enorm licht en is het een aanwinst voor de Genzelbahn.

De draaibrug is overigens voorzien van een bedieningshuisje. Zowel in het huisje als in de seinen is verlichting aangebracht. Tijdens de Internationale Stoomdagen is deze verlichting getest, maar was nog niet optimaal zichtbaar. De seinen en het huisje zijn alleen tijdens onze rijdagen op de brug aangebracht.

Voor de rest van het rijseizoen draaien we deze brug met de hand. In 2010 hopen we de brug te automatiseren. Maar daarover later meer.

Hieronder ziet u een tweetal diavoorstellingen. De eerste geeft een beeld van de plaatsing van de brug en de tweede geeft een indruk van de draaibrug op de eerste bedrijfsdag (21 mei 2009).

Klik op de betreffende foto om deze te vergroten.

Deze pagina is voor het laatst bijgewerkt op woensdag 27 mei 2009 door Robert Stremming.